રમત-ગમત યોજનાઓ

 

ગાંધીનગરથી ગ્લોબલ: વિશ્વમાં ડંકો વગાડતી ભારતની 'નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સિસ યુનિવર્સિટી' (NFSU)

આજનું યુગ ટેકનોલોજીનું છે, અને તેની સાથે ગુનાખોરીની પદ્ધતિઓ પણ બદલાઈ છે. આવા સમયમાં ગુનેગારોથી બે કદમ આગળ રહીને દેશ અને દુનિયાને સુરક્ષિત રાખવાનું ભગીરથ કાર્ય ગુજરાતની ધરતી પરથી થઈ રહ્યું છે. વાત થઈ રહી છે નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સિસ યુનિવર્સિટી (NFSU) ની, જે આજે માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં ફોરેન્સિક સાયન્સના ક્ષેત્રમાં અગ્રણી નામ બની ચૂકી છે.

ગાંધીનગરના એક નાના કેમ્પસથી શરૂ કરીને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતનું ગૌરવ વધારનારી આ સંસ્થાની સફર ખરેખર અદ્ભુત અને પ્રેરણાદાયી છે.

વિઝનરી નેતૃત્વ અને સ્થાપના

આ વૈશ્વિક સંસ્થાનો પાયો વર્ષ 2009માં નંખાયો હતો. તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી અને હાલના વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીના દૃષ્ટિવંત (Visionary) નેતૃત્વ હેઠળ 'ગુજરાત ફોરેન્સિક સાયન્સિસ યુનિવર્સિટી (GFSU)' તરીકે આ સંસ્થાની સ્થાપના ગાંધીનગર ખાતે કરવામાં આવી હતી. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ન્યાય પ્રણાલીને વધુ સચોટ અને ટેકનોલોજીથી સજ્જ બનાવવાનો હતો.

માત્ર 14 વર્ષમાં 'રાષ્ટ્રીય મહત્વની સંસ્થા' (INI) નો દરજ્જો

કોઈપણ શૈક્ષણિક સંસ્થા માટે આટલી ઝડપી પ્રગતિ કરવી એ એક રેકોર્ડ છે. માત્ર 14 વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં, ઓક્ટોબર-2020માં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ સંસ્થાને “ઇન્સ્ટિટ્યૂશન ઓફ નેશનલ ઇમ્પોર્ટન્સ (INI)” એટલે કે રાષ્ટ્રીય મહત્વની સંસ્થાનો સર્વોચ્ચ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો. આ સાથે જ તેનું નામ બદલીને 'નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સિસ યુનિવર્સિટી' (NFSU) કરવામાં આવ્યું.

NFSU ની મુખ્ય વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય સિદ્ધિઓ

૧. વિશ્વની એકમાત્ર સમર્પિત ફોરેન્સિક યુનિવર્સિટી

NFSU એ વિશ્વની સૌપ્રથમ અને એકમાત્ર એવી યુનિવર્સિટી છે જે સંપૂર્ણપણે ફોરેન્સિક સાયન્સ, સાયબર સિક્યોરિટી, ડિજિટલ ઇન્વેસ્ટિગેશન અને ક્રિમિનલ જસ્ટિસ જેવા વિષયો પર કેન્દ્રિત છે. આજે આ યુનિવર્સિટીમાં વિશ્વના 96થી વધુ દેશોના પ્રતિનિધિઓ અને સુરક્ષા અધિકારીઓ અત્યાધુનિક તપાસ-સુરક્ષાલક્ષી તાલીમ મેળવી રહ્યા છે.

૨. 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' હેઠળ અમેરિકા સુધી પહોંચી પ્રોડક્ટ્સ

NFSU માત્ર શિક્ષણ જ નથી આપતી, પરંતુ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (R&D) ક્ષેત્રે પણ આત્મનિર્ભર બની છે. યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા બનાવવામાં આવેલી સ્વદેશી ફોરેન્સિક ઇન્વેસ્ટિગેશન કિટ્સ અને સોફ્ટવેર ટૂલ્સની ગુણવત્તા એટલી ઉત્તમ છે કે આજે તેની નિકાસ અમેરિકા જેવા વિકસિત દેશોમાં પણ કરવામાં આવી રહી છે.

૩. ૧૭ રાજ્યોમાં ૩૦૦+ મોબાઈલ ફોરેન્સિક વાન

ગુનાના સ્થળેથી જ સચોટ પુરાવા મળી રહે તે માટે NFSU એ ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. યુનિવર્સિટીના માર્ગદર્શન હેઠળ તૈયાર થયેલી 300 થી વધુ અત્યાધુનિક મોબાઈલ ફોરેન્સિક વાન હાલમાં ભારતના 17 રાજ્યોમાં કાર્યરત છે. આ વાન ગુનાના સ્થળે (Crime Scene) જઈને તાત્કાલિક ડિજિટલ અને બાયોલોજિકલ પુરાવાઓ સુરક્ષિત કરે છે, જેથી ન્યાય મળવામાં વિલંબ થતો નથી.

૪. દેશ-વિદેશમાં ૧૩ ભવ્ય કેમ્પસ

ગાંધીનગરથી શરૂ થયેલું આ ન્યાય અને સુરક્ષાનું કેન્દ્ર આજે વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તરી ચૂક્યું છે. હાલમાં દેશ અને વિદેશમાં થઈને કુલ 13 કેમ્પસ કાર્યરત છે:

• ભારતમાં: દિલ્હી, ગોવા, ત્રિપુરા, ભોપાલ, પુણે, ગુવાહાટી, ધારવાડ અને મણિપુર જેવા મહત્વના રાજ્યોમાં કેમ્પસ છે.

• વિદેશમાં: આફ્રિકાના યુગાન્ડા (Uganda) ખાતે NFSU નું પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય કેમ્પસ શરૂ કરીને ભારતે શિક્ષણના વૈશ્વિકીકરણમાં નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે.

નિષ્કર્ષ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના "ગુનામુક્ત સમાજ અને ઝડપી ન્યાય" ના સંકલ્પને સાકાર કરવામાં NFSU આજે દેશની સૌથી મોટી શક્તિ બનીને ઉભરી છે. ગાંધીનગરની ધરતી પરથી શરૂ થયેલી આ સફર આજે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની ટેકનોલોજી અને સંશોધન ક્ષમતાનો ડંકો વગાડી રહી છે. આવનારા સમયમાં આ સંસ્થા વિશ્વભરની સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે માર્ગદર્શક સાબિત થશે તેમાં કોઈ શંકા નથી.

• Tags / Keywords: NFSU, National Forensic Sciences University, Gandhinagar, Forensic Science, Narendra Modi, Digital Forensics, Make in India, Crime Investigation, Educational News Gujarat.*